میزگرد

گلایه صاحبان صنایع محور غرب مشهد؛ بلاتکلیفی محور غرب

دنیای اقتصاد، گروه صنعت- از میدان قائم(عج) مشهد که وارد جاده آسیایی شوید، به مرور و در دوطرف مسیر تابلوهایی با نام های صنعتی که بر سردر کارگاه ها و کارخانه ها نصب شده است، توجه شما را به خود جلب می کند. اینجا محور غرب است که تا پشت دیوارهای شهرک صنعتی توس در ۱۵ کیلومتری جاده مشهد- چناران در طول ۶۰ سال گذشته امتداد یافته است.

وقتی در سالیان دور مقامات محلی کارگاه های صنعتی را به این مکان منتقل کرده بودند هرگز گمان نمی کردند که روزی مرزی بین شهر و این منطقه وجود نداشته باشد. امروز اما گسترش فزاینده شهر این محور و واحدهای صنعتی آن را در انبوه ساختمان های مسکونی پنهان کرده و حالا نگرانی هایی را برای مسئولان ایجاد کرده است.

دغدغه هایی از جنس محیط زیست، ترافیک، آلودگی صوتی و آلودگی آب و هوا و… که به گفته صاحبان این صنایع بعضی وقت ها می شود با صرف مبالغی به عنوان جریمه بعضی از این نگرانی ها را برطرف کرد. اما در سال های اخیر و با پیشروی شهر، ارزش این لکه بزرگ صنعتی از آنچه در گذشته پیش بینی می شده، بالاتر رفته و حالا نگرفتن کاربری صنعتی در سال های دور برای دست اندرکاران صنایع شاغل در این محور که همزمان با شرایط اقتصادی کشور و دیگر مشکلات گریبان گیر صنعت هم دست و پنجه نرم می کنند، دردسرساز شده است.

البته تلاش های بی وقفه یک دهه گذشته مدیران این واحدها برای کسب پروانه کاربری صنعتی بالاخره در بهار۹۲ به سرانجام رسیده و در اقدامی نادر -که اهمیت این محور را می رساند- هیات وزیران درباره حل مشکل یک منطقه صنعتی مصوبه ای را از تصویب می گذارند تا به صورت ویژه نسبت به تثبیت کاربری صنعتی واحدهای فعال در این منطقه رسیدگی شود. اما در ادامه و با گذشت زمان این مصوبه تا امروز اجرایی نشده است و این واحدهای صنعتی را برای انجام امور روزمره کاری با مشکل عدم مجوز روبرو کرده است.

در ادامه شرح ماجرا را از زبان چند تن از فعالان صنایع محور غرب می خوانیم.

شروع داستان

علیرضا اکرمی مدیرعامل شرکت بنیان بتن است و واحدش از سال ۱۳۵۱ در محور غرب مستقر بوده است. از روند کار احساس خستگی می کند. او که در حال حاضر لیست بیمه ای بالغ بر ۶۰۰ نفر کارگر دارد از کاهش این تعداد به این رقم از ۸۰۰ نفر در سال های اخیر می گوید.

اکرمی

محوری که شامل جاده قدیم و جدید قوچان در عمق تقریبا ۱۵۰۰ متر از شمال و جنوب و در امتداد غرب شهر مشهد تا چناران است.

در شش دهه گذشته صنایعی که تازه می خواستند به وجود بیایند و یا صنایع حاشیه ای مشهد به تبع راهنمایی هایی که از طرف سازمان های ذیربط از جمله سازمان صنایع می شده در حوزه جاده قدیم قوچان واحد صنعتی ایجاد کردند.خودبه خود اینجا تبدیل به یک شهرک صنعتی طولی شده است. شهرکی که در سال هایی شکل گرفته که در مشهد شهرک صنعتی دیگری نبوده است.

اکرمی ادامه می دهد: شهرک های صنعتی و قوانین اش مربوط به سه دهه گذشته است. ولی با کمال تاسف امروز می بینیم که اینقدر صنعت مهجور واقع شده است که در طرح جامع مشهد حدود ۲۸۰۰ واحد صنعتی موجود در این محور دیده نمی شوند.تلاش هایی هم که دوستان ما در دو دهه اخیر انجام دادند ناشی از این است که شهرداری و سازمان مسکن و شهرسازی بخصوص در پنج ، شش سال اخیر حتی حرکات ایزایی داشتند . ازجمله عدم پاسخگویی به کلیه استعلاماتی که صنعت گران برای بانکها و انشعابات گاز و برق لازم داشتند و حتی فراتر از این تهدید به پلمپ و پلمپ کردن و بستن راه ورودی و خروجی واحدهای صنعتی.

مدیرعامل شرکت بنیان بتن می افزاید: این باعث شده که تشکلی به نام صنایع موجود در محور غرب تشکیل شود. در سه، چهار سال اخیر فعالیت زیادی انجام شده تا بتوانند جلوی حرکات ایزایی مسکن و شهرسازی را بگیرند و بتوانند به همان کاربری واقعی یعنی کاربری صنعتی برسند.به تبع این فعالیت ها در سال ۹۲ هیات وزیران مصوبه ای دارد که کاربری صنعتی این واحد ها را تثبیت کرده است و نه تنها ادامه فعالیت که توسعه آنها اگر مخالف مسائل زیست محیطی نباشد، اشکالی ندارد.

اکرمی ادامه می دهد:بعد از آن مصوبه، مصوبه دیگری را هیات راهبردی استانداری خراسان داشته که آن هم تقریبا جزئیات موضوع را به طور کامل بررسی کرده و محور اصلی اش همان تثبیت و تائید کاربری صنعتی است اما متاسفانه علی رغم تائید بالاترین مرجع اجرایی کشور یعنی هیات وزیران هیچکدام از سازمان های ذیربط به خصوص مسکن و شهرسازی و شهرداری زیر بار این موضوع نرفتند و هنوز هم همان حرکات ایزایی وجود دارد و تلاش خیلی زیادی کردند تا طرح های جامع را به هر ترتیبی بدون وجود یکی از این واحدها به تصویب برسانند و با کمال تاسف این مساله هم تحقق پیدا کرد.وی می افزاید: ما ۴۲ واحد اولیه را در قالب یک صورت اولیه به استانداری دادیم که در کمیسیون ماده پنج به تصویب برسد و آن مصوبه هیات وزیران در قالب مصوبه کمیسیون ماده پنج به واحدها ابلاغ شود که دیگر شهرداری ها و مسکن و شهرسازی مزاحمتی نداشته باشند.

اکرمی در پایان می گوید:۴۲ واحد مورد بررسی قرار گرفتند. ۴۱ واحد دقیقا مطابق مصوبه هیات وزیران بدون هیچ آلودگی محیط زیستی و خطری برای آب های زیر زمینی مورد تائید قرار گرفت و همه سازمان های ذیربط اعم از آب و فاضلاب و سازمان جهادکشاورزی و منابع طبیعی و محیط زیست موضوع را تصویب کردند اما تاکنون جلسه نهایی کمیسیون ماده پنج برای تثبیت کاربری تشکیل نشده است، علی رغم اینکه آقای استاندار در ماه رمضان گذشته به معاون فنی و عمرانی وقت دستور موکد دادند که تا عید فطر قطعی شود و این ۴۲ واحد به نتیجه برسند اما هنوز این کار انجام نشده است و امیدواریم تا عید فطر امسال به نتیجه برسد.

محور غرب گاو شیرده نیست

دبیر تشکل غیردولتی صنایع محور غرب در تشریح بلاتکلیفی واحدهای صنعتی این محور می گوید:۲۸۰۰ واحد صنعتی عموما ۳۰ سال و بعضا بیش از ۵۰ سال قبل در این محور شروع به فعالیت کردند. در زمان استقرار، این ها صنایعی بودند که در داخل شهر آلایندگی داشتند و دولت آن ها را جمع کرده و خواسته تا از شهر خارج شوند و این محل را برای استقرارشان تعیین کرده اند.

امیر شهلا

امیر شهلا ادامه می دهد:اداره کشاورزی اعلام کرده که این اراضی لم یزرع است و قابلیت کشاورزی ندارد. از اداره صنایع وقت مجوز تاسیس و پروانه بهره برداری گرفتند و شروع به کار کردند. چون خارج از حریم شهر بوده، تاسیسات آب ، برق، گاز، مخابرات و تامین امنیت آن منطقه را از جیب خودشان در زمینی که دولت به آنها پیشنهاد داده است، پرداختند و تاسیس کردند.وی می افزاید: صنایع محور غرب که زیر زمین هایشان
لاستیک نگذاشته و آن را به محدوده شهر وارد نکرده اند. شهر به سوی محور غرب پیش روی کرده است و الان می گویند این صنایع در محدوده شهر قرار دارند.حالا دوستان می گویند چون شما در محدوده قرار گرفته اید، جمع کنید و بروید و یا برای تغییر کاربری پول کلانی به شهرداری بپردازید. سوال اینجاست که طرح جامع به صورت انتزاعی نوشته می شود یا باید با حفظ وضعیت موجود نگاشته شود.

دبیر تشکل غیردولتی صنایع محور غرب می گوید: نمی توان یک لکه بزرگ چند ده کیلومتری را در محدوده شهر مشهد نادید گرفت و گفت کل کاربری این منطقه یا مسکونی،‌ یا سیاحتی و تفریحی و فضای سبز است. باید به وضعیت موجود توجه و بر اساس آن جانمایی شهری انجام شود. احساس من این است که محور غرب مشهد برای آقایان یک گاو شیری است. یعنی هر زمان که در تامین منابع مالی به خلاء می خورند یاد محور غرب می افتند.

نقشه هوایی محور غرب مشهد در گوگل

شهلا ادامه می دهد: دست این صنعت گر را باید بوسید که با این همه ناملایمت در تامین مواد اولیه، سرمایه در گردش، بازار فروش، نیروی انسانی، ماشین آلات و فناوری وتجهیزات بدون کوچکترین انتظاری از دولت کارش را انجام می دهد و تنها خواسته اش تبدیل کاربری زمینش به صنعتی است اما آقایان چون به چشم یک منبع و گاو شیری به این محور نگاه می کنند حاضر نیستند این کار انجام دهند.

دبیر تشکل غیردولتی صنایع محور غرب می افزاید: ما مصوبه هیات دولت داریم، مصوبه شورای راهبردی استانداری را داریم و خیلی راحت دوستان ما می توانند به دیوان عدالت اداری مراجعه کنند و بگویند دستگاهی در استان مصوبه هیات دولت را اجرا نمی کند. یعنی واقعا باید به سمت برخوردهای قانونی و قضایی پیش رفت؟آیا خودمان در استانی که همه دم از حمایت از تولید و صنعت و اقتصاد مقاومتی می زنند، نمی توانیم مشکل مان را حل کنیم وباید به سراغ مراجع قضایی برویم؟

شهلا با تشکر از زحمات استاندار و رئیس سازمان صنعت و معدن خراسان رضوی در راستای حل مشکل این واحد های صنعتی ادامه می دهد: ما جوابگوی هرگونه آلودگی هستیم و اگر واحدی آلودگی تولید می کند خودمان آن را پلمپ
می کنیم. ولی یک بام و دو هوا نمی شود. چطور است که اگر ما ۶۵۰۰ میلیارد تومان تامین اعتبار برای شهرداری مشهد ایجاد کنیم ، کل آلودگی صوتی، هوایی و آبی ما حل می شود اما چون الان پولی به شهرداری نمی دهیم تمام آلودگی ها را داریم.وی در ادامه می گوید: جدای از آن اگر این منطقه کاربری مسکونی پیدا کند. مثـل پـروژه نـواب تـهـران، ایـن هـا آلودگی های زیست محیطی ایجاد نمی کنند؟ ترافیک ایجاد نمی کنند؟ یعنی واقعا خود دوستان نمی دانند دنبال چه هستند. ما تمام حرفمان این است که مصوبه هیات دولت، مصوبه کمیته راهبردی استانداری و کمیسیون قضایی حمایت از صنعت دادگستری خراسان رضوی وجود دارد و الان یک نفر باید پاسخ عدم تعیین تکلیف ما در کمیسیون ماده پنج را بدهد.این موضوع در استان حل می شود یا نیاز است که ما از استان خارج شویم؟

دبیر تشکل غیردولتی صنایع محور غرب در پایان با اشاره به واحدهایی چون آدنیس، لعاب توس، رادفرمان، آرلوکس، لوله و پروفیل توس خراسان که در همین محور مشغول کار بوده اند و در این سال ها تعطیل کرده اند، می گوید: چنین تهدیدی این محور را به مرحله آژیر رسانده است و فعالان حوزه صنعت غرب نمی توانند ادامه بدهند. در حالیکه این واحدها شسته رفته ترین واحدهای صنایع هستند، نه دیون معوق بانکی، نه پرونده کارگری و نه مشکلی با اداره دارایی دارند.

جوانی ام را در صنعت گذراندم

احمد اتوت ، مدیر واحد صنعتی لعاب توس که در این صنعت سابقه ۳۵ ساله دارد، هم یکی از پیشکسوتانی است که صریح و بی پروا از مسئولان انتقاد می کند و باورش نمی شود که جوانی اش را در این راه گذاشته و حالا عده ای به نام قانون باعث تعطیلی یکی از از دو واحد او شده اند.

otovat

«زمانی که آمدم اینجا زمین را یک میلیون تومان خریدم و سالن ساختم. من جوانی ام را پای این کار گذاشتم. از خانه با دبه آب می بردیم یا از جوی آب استفاده می کردیم. فرزندم را بزرگ کردم تا تحصیلات عالیه بگذراند و کارم را ادامه دهد و این صنعت را بچرخاند، اما با این وضع دنبال کار دیگری رفته است.»

اتوت در پاسخ به این سوال که چرا تاکنون به فکر دریافت کاربری صنعتی نبوده اید، می گوید:من سال ها پیش از شهرداری مجوز گرفته بودم اما حالا می گویند که پایان کار نمی دهیم.ما داخل شهر بودیم بعد به اینجا منتقلمان کردند، من سال ۵۲ که از سربازی آمدم کارگاهی در شهر داشتم اما خودشان مرا تشویق کردند که بروم آنجا، حالا هم بعد از ۳۵ سال زحمت کشی وضع مان این است.

صنایع حساس کشور؛ در خطر نابودی

حسن مشارزاده، مدیرعامل شرکت رب خرم که واحدش از سال ۱۳۴۸ در این منطقه فعال بوده از دیگر معترضان است.

دبیر پیشین تشکل غیردولتی صنایع محور غرب می گوید: قسمت زیادی از صنایع حساس کشور در این منطقه مشغول به کار هستند و بالغ بر ۹۰ درصد آنها در همین محور غرب فعالیت می کنند و تعطیلی آنها امنیت کشور را به خطر می اندازد.

مشارزاده ادامه می دهد: افرادی که عضو کمیسیون ماده پنج استانداری هستند در پنج جلسه تثبیت کاربری صنعتی این ۴۲ واحد را تصویب کردند. تک تک این واحدها بررسی شدند، عکس های ماهواره ای بررسی شد، از سال ۸۳، ۸۹ و ۹۲ عکس ها با هم مقایسه شد و پس از آن افرادی که در کمیسیون ماده پنج نشسته بودند این مصوبه را تائید کردند.وی می افزاید:اما جای تعجب دارد که حداقل شش مدیرکل استان زیر مصوبه ای را امضا کنند اما بعد از چند ماه از اجرای آن سرباز زنند.اما در این میان باید از حمایت های اداره صنایع که کمک حال ما بودند، تشکر کنیم.

مشارزاده در ادامه می گوید: سوال من این است اگر این واحدها به مکان دیگری مثل چناران، قوچان یا کلات منتقل شوند، شهرداری به این فکر نکرده است که مالیات ۲٫۸ درصدی فروش هر کدام از تولیدات این صنایع به شهرداری آن شهرستان ها منتقل می شود. نکته دردآور این است که تمام این مشکلات با پول حل می شود. یعنی اگر استقرار صنایع محور غرب مشکلی دارد ، با پرداخت پول سنگینی به شهرداری مشکل محیط زیست ، ترافیک و آب حل می شود. او در پایان یادآور می شود:
شهرک صنعتی توس از خیلی از واحد های ما به شهر نزدیک تر است و شهر به پشت دیوارهای این شهرک رسیده است. با شهرک صنعتی توس می خواهند چه کار کنند، همان کار را با واحد های محور غرب انجام دهند.